Skąd wzięli się bears: od zinu na ksero w San Francisco do Poznania

Redakcja · 2026-10-29

Pierwszy numer miał 45 egzemplarzy. Wydrukowanych na ksero, w San Francisco, w 1987 roku. Tak zaczął się magazyn „BEAR", a razem z nim nazwa, pod którą dziś spotykają się faceci od Madrytu po Poznań.

Zanim był magazyn

Skojarzenie geja z niedźwiedziem jest starsze niż sama scena. Według Wikipedii pierwszy zapis o „bear club" pochodzi z protokołów spotkań sali tanecznej w Los Angeles z 1966 roku. Z dużo lepiej udokumentowanych tropów: w 1979 roku George Mazzei opublikował w „The Advocate" tekst „Who's Who in the Zoo?", w którym opisał gejów jako siedem typów zwierząt, wśród nich niedźwiedzie, czyli słusznych, mocno zbudowanych facetów. Wikipedia odnotowuje też, że w listopadzie 1982 roku Jack Fritscher, redaktor „California Action Guide", użył słowa „bear" w tym znaczeniu na okładce.

Ksero na Castro

W 1987 roku Richard Bulger i jego partner, fotograf Chris Nelson, zaczęli wydawać „BEAR". Bulger prowadził wcześniej agencję modelską i modeli szukał dosłownie na ulicy. Historyk Les K. Wright wspomina, że pierwszy numer znalazł w księgarni na Castro Street. Wyglądał jak tani, kserowany zin, a na zdjęciach byli zwykli, krzepcy faceci, nie modele z glossy magazynu.

Wokół początków narosło sporo legend. Najpopularniejsza głosiła, że magazyn wymyślił niejaki Bart Thomas, który zmarł na AIDS przed pierwszym numerem. Według Wikipedii „Bart Thomas" był pseudonimem, który Bulger obrał sam sobie, a Wright, powołując się na eseistę Luke'a Mauermana, pisze, że opowieść o „Daddy Bear" wymyślono i później się do tego przyznano.

Bulger próbował też zastrzec słowo „bear" jako znak towarowy. Według Wrighta sądy uznały je za określenie ogólne. Kolejna kłótnia, o której pisze Wright, dotyczyła tego, czy bear musi być mięśniowy i konwencjonalnie przystojny. Wizerunek mięśniowego bear utrwaliła według niego okładka numeru 9 z 1989 roku z Jackiem Radcliffe'em.

Bary, kluby i archiwum

Wikipedia podaje, że w 1989 roku Rick Redewill otworzył w San Francisco Lone Star Saloon, uznawany za pierwszy bar dla bears. Ruch dorobił się też własnego historyka. W 1995 roku Les K. Wright założył Bear History Project, a w 1997 i 2001 roku wydał dwie księgi „The Bear Book". Jego papiery, od klubowych newsletterów po korespondencję, trafiły do Human Sexuality Collection na Uniwersytecie Cornella (zbiór obejmuje lata 1959–2010).

Sam magazyn miał burzliwy życiorys: firmę wydawniczą przejął w 1994 roku Beardog Hoffman, w 2002 roku IRS zajął jej zapasy, a pismo stanęło na numerze 64. Wróciło w 2008 roku, potem znów zniknęło. Teraz wydawca zapowiada powrót w druku jako kwartalnik. Według Dallas Voice nowym właścicielem jest od 2024 roku Richard Jones, założyciel Bear World Magazine, a pierwszy numer miał ukazać się we wrześniu 2026 roku. Czy numer faktycznie się ukazał, nie zdążyliśmy potwierdzić.

A w Polsce?

Polska scena ma swoje stowarzyszenie: Bears of Poland, które integruje bears, chubs i chaserów. Strona stowarzyszenia w stopce podaje lata 2009–2026 (jedno ze źródeł, „Bear World Magazine", pisze o 2008). Organizuje coroczny weekend Bear Pride Poland w Poznaniu we współpracy z klubem HAH: spotkania, lunche, wizyty w saunie i dwie noce wyboru Mr. Bear Poland. Tytuł nosi rok następujący po wyborze: na sezon 2024 został nim Marcin Jabłonkowski, na 2025 Bartłomiej Struss, a stowarzyszenie ogłosiło już Mr. Bear Poland 2027. W lipcu 2025 roku Poznań gościł też wybór Mr Bear Europe.

Europejski kalendarz

Bearsów w Europie jest na tyle dużo, że mają całoroczny kalendarz. Według przewodników turystycznych wygląda mniej więcej tak (terminy zmieniają się co roku): Bear Summer w Berlinie latem, Bears Week w Sitges we wrześniu, Mad.Bear w Madrycie w grudniu i Bear Pride w Kolonii pod koniec listopada. Jeden z listingów podaje, że w tym roku Kolonia zaprasza 17–22 listopada (Club Volta, The 3B Bar, Pipe Club), z wyborem Mr Bear Germany 20–21 listopada. To listing zewnętrzny, a oficjalnej strony nie udało się nam otworzyć, więc przed planowaniem podróży sprawdź profil @bearpridecologne. Berlińskie BearDance działa przy okazji Folsom Europe, o czym pisaliśmy w tekście o historii leather .

Jeśli chcesz zacząć od definicji, zajrzyj do hasła Bear (Niedźwiedź) w naszym słowniku.

Źródła: Wikipedia: Bear (gay culture) , Wikipedia: Bear Magazine , Les K. Wright, Bear Tracks, Bear World Magazine, 21.11.2023 , Cornell University Library: Les K. Wright papers , Dallas Voice , Bear World Magazine: Bear Pride Poland , Bears of Poland , misterb&b: Köln .